Trong các bài viết trước, NNO đã giới thiệu nhiều bệnh truyền nhiễm ở gà như ORT, CRD, Coryza, IB hay ILT. Những bệnh này thường xảy ra ở các trại nuôi tập trung, đặc biệt bùng phát vào mùa mưa, giao mùa hoặc khi độ ẩm không khí cao. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đi sâu vào bệnh ILT trên gà hay còn gọi là bệnh viêm thanh khí quản truyền nhiễm, giúp người chăn nuôi nắm rõ nguyên nhân, triệu chứng cũng như phương pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả.
Bệnh ILT trên gà là gì?
Theo tham khảo từ những người tham gia SV388 Đá Gà, bệnh ILT trên gà (Infectious Laryngotracheitis) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Herpes gây ra, có khả năng lây lan rất cao. Virus này tồn tại trong môi trường, bám vào các dụng cụ chăn nuôi, thức ăn hoặc vỏ trứng, và khi điều kiện thuận lợi, chúng có thể lây nhiễm sang đàn gà.
Bệnh thường bùng phát mạnh vào thời điểm mưa nắng thất thường, đặc biệt từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm. Bệnh ILT có thể kế phát với một số bệnh khác, điển hình là bệnh E. coli, khiến tình hình trở nên phức tạp và khó kiểm soát.
Virus gây bệnh ILT nhạy cảm với các loại thuốc sát trùng và không tồn tại lâu ngoài môi trường. Tuy nhiên, trong phân hoặc chất độn chuồng, virus có thể tồn tại hàng tháng, và trong cơ thể gà, virus có thể tồn tại đến 1 năm, khiến bệnh có thể kéo dài từ lứa gà này sang lứa gà khác nếu chuồng trại không được vệ sinh kỹ lưỡng.
Theo thống kê, thời gian ủ bệnh của ILT là từ 1–7 ngày. Khi bệnh xảy ra, gà thịt có thể giảm 15% trọng lượng, gà đẻ giảm sản lượng trứng từ 20–30%. Gà mắc ILT thể quá cấp có thể chết với tỷ lệ 30–40%, thể cấp tính khoảng 10–15%. Ở thể mãn tính, triệu chứng nhẹ hoặc không rõ ràng nhưng khi gặp các yếu tố môi trường bất lợi, gà có thể đột tử.
Triệu chứng bệnh viêm thanh khí quản truyền nhiễm ở gà
Gà mắc ILT thường biểu hiện 3 triệu chứng điển hình giúp người chăn nuôi dễ nhận biết:
- Viêm giác mạc: Gà chảy nước mắt, nước mũi, tránh ánh sáng và đứng nơi tối để giảm khó chịu.
- Phù nề mí mắt: Sưng một hoặc cả hai bên đầu, rìa mắt viêm đỏ.
- Khó thở: Gà rướn cổ hít khí từng cơn, sốt cao và uống nhiều nước.
Khi mổ khám, bệnh tích điển hình là thanh quản và khí quản viêm, có dịch nhầy và xuất huyết lấm tấm. Khi quan sát thấy các dấu hiệu này, gần như chắc chắn đàn gà đang mắc ILT.
Cách phòng ngừa và điều trị bệnh ILT trên gà
Do bệnh ILT trên gà gây ra bởi virus, hiện chưa có thuốc đặc trị trực tiếp. Cách hiệu quả nhất vẫn là tiêm vắc xin để cơ thể gà tạo kháng thể chống lại virus, tương tự như cách phòng bệnh virus ở người.
Hiện có 2 loại vắc xin ILT: vắc xin uống và vắc xin tiêm. Lịch tiêm khuyến nghị như sau:
- Lần 1: 21–25 ngày tuổi.
- Lần 2: 55–60 ngày tuổi.
- Gà đẻ: tiêm thêm 1 liều trước khi đẻ 10–15 ngày để phòng bệnh trong giai đoạn đẻ trứng.
Bên cạnh việc tiêm vắc xin, việc vệ sinh chuồng trại định kỳ, khử trùng dụng cụ chăn nuôi, rắc vôi bột hoặc các chất sát trùng phù hợp là yếu tố quan trọng giúp hạn chế mầm bệnh ILT tồn tại trong môi trường.
Trong trường hợp đàn gà đang yếu, ủ rũ hoặc mệt mỏi, không nên tiêm vắc xin ngay. Trước khi tiêm, nên bổ sung vitamin tổng hợp, men tiêu hóa, chất điện giải và Gluco-KC trong 3 ngày để đàn gà phục hồi sức khỏe, đảm bảo đáp ứng miễn dịch tốt nhất khi tiêm.
Tác hại và lưu ý cho người chăn nuôi
Mặc dù bệnh ILT trên gà không gây chết hàng loạt như một số bệnh khác, nhưng tác động đến sản lượng trứng và trọng lượng gà là rất đáng kể, gây thiệt hại kinh tế. Virus ILT còn có thể kế phát với E. coli, làm tình trạng bệnh phức tạp và khó điều trị.
Người chăn nuôi cần lưu ý:
- Tiêm vắc xin ILT cho gà khi 3 tuần tuổi và nhắc lại khi 8 tuần tuổi.
- Vệ sinh chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi định kỳ, hạn chế nguồn lây nhiễm.
- Quan sát triệu chứng gà để kịp thời áp dụng các biện pháp bổ trợ và tiêm vắc xin đúng thời điểm.
Bệnh ILT trên gà là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu người chăn nuôi áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa: tiêm vắc xin định kỳ, vệ sinh chuồng trại kỹ lưỡng và theo dõi sức khỏe đàn gà. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ giúp hạn chế thiệt hại kinh tế, giảm tỷ lệ bệnh kế phát và duy trì đàn gà khỏe mạnh, năng suất cao.
